SENDEN NEFRET EDİYORUM, NE OLUR BENİ TERK ETME
SENDEN NEFRET EDİYORUM, NE OLUR BENİ TERK ETME
Bir insan hem çok sevilmek isteyip hem de sevildiğine inanmakta neden zorlanır? Neden bazen birinin kendisine yaklaşmasını isterken bazen de o yakınlıktan uzaklaşma ihtiyacı duyar?
Bazı insanlar için bir ilişkide en zor şey sevilmek değil, sevildiğinden emin olabilmektir.
Telefonuna gelen bir mesajın gecikmesi, partnerinin biraz sessizleşmesi ya da bir akşamı birlikte geçirmek yerine yalnız kalmak istemesi… Bütün bunlar bazı insanlar için sıradan ilişki deneyimleriyken bazıları için reddedilmenin veya terk edilmenin habercisi olabilir.
Zihin hemen sorular üretmeye başlar: Benden sıkıldı mı? Artık beni sevmiyor mu? Bir şey mi değişti? Beni terk mi edecek?
Kişi bazen bu kaygıyı daha fazla yakınlık arayarak gidermeye çalışır. Bazen kırılır, öfkelenir, içe kapanır veya karşısındaki insanı sınamaya başlar. Aslında aradığı şey çoğu zaman yalnızca ilgi değildir. İlişkinin hâlâ orada olduğundan emin olmaktır.
Bağlanma kuramı, yakın ilişkilerimizde neden farklı davrandığımızı anlamak için önemli bir perspektif sunar. John Bowlby’nin temellerini attığı bu kuram, çocukluk döneminde bakım verenlerle kurulan ilişkilerin güven ve yakınlık deneyimimiz üzerindeki önemini ortaya koymuştur. Daha sonra yetişkin romantik ilişkileri üzerine yapılan araştırmalar bu yaklaşımı genişletmiştir.
Özellikle R. Chris Fraley’nin yetişkin bağlanması üzerine çalışmaları, insanların yakın ilişkilerdeki davranışlarını bağlanma kaygısı ve bağlanmadan kaçınma olmak üzere iki önemli boyut üzerinden anlamamıza yardımcı olur.
Bağlanma kaygısı yüksek olan kişiler için ilişkinin güvenliği sürekli sorgulanabilir. Sevilmek isterler ancak sevildiklerinden emin olmakta zorlanabilirler. Partnerlerinin davranışlarını daha dikkatli takip edebilir, küçük değişimleri büyük anlamlarla yorumlayabilirler.
Bağlanmadan kaçınma eğilimi yüksek olan kişiler ise duygusal yakınlık arttığında kendilerini geri çekme ihtiyacı hissedebilirler. Kendi alanlarını korumak isteyebilir, duygusal ihtiyaçlarını paylaşmakta veya başkasına ihtiyaç duyduklarını kabul etmekte zorlanabilirler.
Bir taraf yakınlaşarak güvende hissetmeye çalışırken diğer taraf mesafe koyarak kendisini güvende tutmaya çalışabilir.
İlişkilerde bazen birinin en çok ihtiyaç duyduğu şey, diğerinin en çok kaçındığı şey olabilir. Bir taraf konuşmak ister, diğeri susar. Bir taraf sorunları hemen çözmek ister, diğeri zamana ihtiyaç duyar. Bir taraf daha fazla ilgi bekler, diğeri bu beklentiyi baskı olarak hisseder. Bu döngü tekrarlandıkça iki insan da anlaşılmadığını düşünmeye başlar. Yakınlık arayan kişi daha fazla çabalar. Uzaklaşan kişi daha fazla geri çekilir. Geri çekilme arttıkça diğerinin kaygısı büyür. Bir süre sonra ilişkinin konusu yaşanan ilk anlaşmazlık olmaktan çıkar. İki insanın birbirinin duygusal ihtiyaçları karşısında verdiği tepkiler, ilişkinin temel meselesine dönüşür. Burada önemli bir ayrım var: Bir insanın uzaklaşması her zaman sevgisiz olduğu anlamına gelmez. Bir insanın daha fazla yakınlık istemesi de her zaman karşısındakini kontrol etmeye çalıştığı anlamına gelmez. Bazen iki insan da kendi bildiği şekilde kendisini korumaya çalışır.
Bir insan sizi sevdiğini söyleyebilir, yanınızda olabilir ve ilişkiyi sürdürmek isteyebilir. Ancak bütün bunlar sizin kendinizi güvende hissetmeniz için yeterli olmayabilir. Çünkü güven yalnızca karşıdaki insanın ne yaptığıyla ilgili değildir. Bizim yakınlığı nasıl deneyimlediğimizle de ilgilidir.
Bazı insanlar için sevgi, kaybedilme ihtimaliyle birlikte yaşanır. İlişki iyi giderken bile bir gün her şeyin değişebileceği düşüncesi zihnin bir köşesinde durur. Bazıları içinse birine ihtiyaç duymak güçsüzlük gibi hissedilir. Yakınlaşmak kontrolü kaybetmek, bir başkasına güvenmek ise incinme ihtimalini artırmak anlamına gelebilir. Böylece aynı ilişki içerisinde biri terk edilmekten korkarken diğeri kendisini kaybetmekten korkabilir. Oysa bağlanma örüntülerimiz hayatımız boyunca değişmeden kalmak zorunda değildir. Kişi ilişkilerinde hangi durumlarda kaygılandığını, hangi durumlarda geri çekildiğini ve yakınlık karşısında neler hissettiğini fark etmeye başladığında farklı tepkiler geliştirebilir.
Güvenli bağlanma demek hiç tartışmamak, hiç kıskanmamak veya sürekli yakın olmak değildir. Yakınlık kurarken kendini kaybetmemek, mesafe olduğunda ilişkinin bittiğini düşünmemek ve ihtiyaçlarını karşısındaki insanı suçlamadan ifade edebilmektir.
Belki de kendimize sormamız gereken soru şu: Neden sevildiğimizi bilmek yetmiyor da sürekli yeniden kanıtlanmasına ihtiyaç duyuyoruz? Neden biri bize yaklaştığında rahatlamak yerine bazen uzaklaşmak istiyoruz? Neden bazen bizi kaybetmesinden korktuğumuz insanı kendimizden uzaklaştırıyoruz?
Belki de ilişkilerimizde tekrar tekrar yaşadığımız sorunların bir kısmı, bugünkü partnerimizle ilgili olduğu kadar geçmişten taşıdığımız yakınlık ve güven deneyimlerimizle de ilgilidir.
Çünkü bazen karşımızdaki insana verdiğimiz tepki yalnızca onun yaptığıyla değil, onun davranışının bizde uyandırdığı anlamla da ilgilidir.
İnsan bazen sevilmediği için değil, sevilse bile bir gün terk edileceğine inandığı için ilişkide huzur bulamaz.
Birine yakın olmak, bir gün onu kaybetme ihtimalini ortadan kaldırmaz ama bu ihtimalle yaşarken de sevginin içinde kalabilmek mümkündür.
