Başarılı Olmaktan Neden Korkarız? İnsan Kendi Potansiyelinin Önünde Neden Durur?
Başarılı Olmaktan Neden Korkarız? İnsan Kendi Potansiyelinin Önünde Neden Durur?
Gerçekten yapamayacağınız için mi başlamıyorsunuz, yoksa yapabileceğinizi görürseniz kendinizle ilgili hangi inancınızı değiştirmek zorunda kalacağınızdan mı korkuyorsunuz?
Hayatınızda yapmak istediğiniz, hatta yapabileceğinizi bildiğiniz şeyler olduğu hâlde bir türlü harekete geçemediğiniz oluyor mu? Bir işe başlayacağınızı düşünür, planlar yapar, kendinize sözler verir ama sıra gerçekten başlamaya geldiğinde başka şeylerle ilgilenmeye başlarsınız. Sürekli ertelersiniz. Zaman geçer, yapılması gerekenler birikir ve sonunda kendinize aynı soruyu sorarsınız: Neden bir türlü başlayamıyorum?
Bazen sorun tembellik ya da motivasyon eksikliği değildir. İnsan, yapmak istediği şeyin kendisinden değil, o işi gerçekleştirdiğinde karşılaşacağını düşündüğü durumdan kaçınıyor olabilir.
Örneğin başarılı olduğunuzda insanların sizi konuşacağını, hakkınızda yorum yapacağını veya sizi eleştireceğini düşünüyorsanız, başarı sizin için yalnızca güzel bir sonuç olmaktan çıkabilir. Görünür olmak, başkalarının değerlendirmesine açık hâle gelmek anlamına gelebilir. Peki, insanların sizin hakkınızda konuşması neden bu kadar rahatsız edici? Birilerinin sizi yetersiz bulması, sizin gerçekten yetersiz olduğunuz anlamına mı gelir? Başkalarının gözündeki yeriniz, kendi değerinizi belirlemek zorunda mı?
Bazen insanın en büyük mücadelesi başkalarıyla değil, kendisi hakkında yıllardır taşıdığı düşüncelerle olur. Kendini güçsüz, yetersiz, başarısız veya kolayca yönlendirilebilen biri olarak gören kişi, yaşamında önemli bir adım atma fırsatıyla karşılaştığında geri çekilebilir. Çünkü yeni bir başarı, yalnızca hayatındaki koşulları değil, kendisiyle ilgili alışılmış düşüncelerini de değiştirebilir.
Kendinize hiç şu soruyu sordunuz mu: Ben gerçekten başarısız olmaktan mı korkuyorum, yoksa başarılı olduğumda insanların beni nasıl göreceğinden mi?
Bir başka önemli konu da başkalarıyla kurduğumuz ilişkilerde kendimize nasıl bir yer verdiğimizdir. Herkesin isteğine yetişmeye çalışan, hayır demekte zorlanan, kendi ihtiyaçlarını geri plana atan ve başkalarının beklentilerine göre hareket eden biri misiniz? Birisi sizden bir şey istediğinde kendi isteğinizi ne kadar duyabiliyorsunuz? Kendi kararınızı verdiğinizde suçluluk veya huzursuzluk hissediyor musunuz?
İnsan bazen kendi hayatının sorumluluğunu almak yerine başkalarının yönlendirdiği bir yaşamın içinde kalmaya alışabilir. Çünkü kendi isteğini ortaya koymak, sınır çizmek ve bağımsız hareket etmek yeni duygularla karşılaşmayı gerektirir. Peki, kendi hayatınızda söz sahibi olmak sizin için ne ifade ediyor? Dik durabilmek, kendinizi savunabilmek ve gerektiğinde hayır diyebilmek nasıl bir deneyim olurdu?
Çocukluk yaşantılarımız ve erken dönem ilişkilerimiz, kendimizi nasıl algıladığımızı etkileyebilir. Yeterince değer görmediğini, sürekli eleştirildiğini veya kendi isteklerinin önemsenmediğini hisseden bir kişi, yetişkinlikte de başkalarının değerlendirmelerine karşı hassas olabilir. Ancak geçmişte öğrendiğimiz ilişki biçimleri, hayatımızın geri kalanını belirlemek zorunda değildir.
Erteleme de bu açıdan yeniden düşünülmelidir. Bir işi yapmadığınızda o an ne hissediyorsunuz? Başlamadığınız için rahatlıyor musunuz? Başlamamak sizi hangi duygudan uzak tutuyor? Ya gerçekten denerseniz ve başarılı olursanız? Ya insanların dikkatini çekerseniz? Ya artık kendinizi eskisi gibi tanımlayamazsanız?
Belki de üzerinde durmamız gereken asıl mesele, neden harekete geçemediğimizden çok, harekete geçtiğimizde neyle karşılaşmaktan korktuğumuzdur.
Kendimize ilişkin inançlarımızı sorgulamak kolay değildir. Çünkü bazen yıllardır taşıdığımız bir düşünce, bizi mutsuz etse bile tanıdık gelir. Oysa insan kendisini yalnızca geçmişte yaşadıklarıyla, başkalarının ona biçtiği rolle veya bugüne kadar gösterdiği performansla tanımlamak zorunda değildir.
