By: Emine Örsün
Categories:
Şema Terapi
Şema Terapi, çocukluk ve ergenlik dönemindeki yaşantıların yetişkinlikteki düşünce, duygu ve davranışlar üzerindeki etkilerini ele alan bütünleştirici bir psikoterapi yaklaşımıdır. Jeffrey E. Young tarafından 1980’li yıllarda geliştirilmeye başlanmış, 1990’lı yıllarda sistematik bir terapi modeli hâline gelmiştir.
Young, özellikle geleneksel Bilişsel Davranışçı Terapi’den yeterince yarar göremeyen, uzun süredir devam eden psikolojik ve ilişkisel sorunlar yaşayan kişiler için daha kapsamlı bir yaklaşım geliştirmeyi amaçlamıştır. Şema Terapi; bilişsel davranışçı terapi, bağlanma kuramı, Gestalt terapi ve psikodinamik yaklaşımlardan yararlanır.
Şema Terapi’ye göre çocukluk döneminde karşılanmayan temel duygusal ihtiyaçlar, kişinin kendisi ve diğer insanlarla ilgili kalıcı düşünce ve duygu kalıpları geliştirmesine neden olabilir. Bu kalıplara erken dönem uyumsuz şemalar denir. Terk edilme, kusurluluk, başarısızlık ve duygusal yoksunluk bu şemalara örnek olarak verilebilir. Bu örüntüler kişinin yetişkinlikteki ilişkilerini, kendilik algısını ve duygusal tepkilerini etkileyebilir.
Terapi sürecinde kişinin yaşam öyküsü, erken dönem deneyimleri ve tekrarlayan ilişki örüntüleri değerlendirilir. Şemaların bugünkü yaşamda nasıl ortaya çıktığı üzerinde çalışılır. Bilişsel ve davranışsal tekniklerin yanı sıra imgeleme ile yeniden yazım, sandalye çalışmaları ve terapötik ilişkiden yararlanılır. Amaç, kişinin işlevsiz şemalarını fark etmesi ve daha sağlıklı baş etme biçimleri geliştirmesidir.
Şema Terapi özellikle kişilik bozuklukları, kronik depresyon, tekrarlayan ilişki sorunları ve uzun süredir devam eden duygusal güçlüklerin ele alınmasında kullanılmaktadır.